خلاصه مقاله

یشگیری حوادث در کارگاه‌ها و پروژه های ساختمانی و کاهش هزینه‌های اقتصادی اسماعیل کناررودی؛ کارشناس ایمنی صنعتی شرکت سیمان شرق(مشهد) چکیده: امروزه در کشور ما پروژه های ساختمانی و عمرانی بسیاری در دست اجرا ا ست که اعتبارشان میلیاردها ریال است. نیروهای انسانی زیادی نیز در این پروژه ها مشغول فعالیتند. بدیهی است این نیروهای انسانی شاغل در پروژه ها با خطرات زیادی مواجه هستند. با توجه به محیطی که پروژه در آن در دست اجراست برای نیروی انسانی پیرامون و شهروندان نیز خطراتی به همراه دارد. بیشتر این خطرها به دلیل کم توجهی یا ساده انگاری یا دانش کم ایمنی و پیشگیری است که موجب حادثه می شود. حجم زیاد خطرات که موجب آسیب پذیری به نیروی انسانی و تلفات جانی و مادی می شود و به تبع آن خسارات مادی و معنوی حاصله از مهمترین ضروریاتی است که توسعه دانش پیشگیری را اجتناب ناپذیر می کند. این مقاله با تعریف پروژه های ساختمانی و مشخص کردن فعالیت های ساختمانی و عمرانی به بررسی برخی عوامل موثر بر ایمنی گارگاه ها شامل عوامل سیاستی و خط مشی، عوامل فرآیند، عوامل انگیزشی و محیط کار پرداخته و به برخی خطرهای پروژه اشاره می کند و در مورد راه های  پیشگیری […]

دریافت فایل مقاله



متن کامل

پیشگیری حوادث در کارگاه‌ها و پروژه های ساختمانی

یشگیری حوادث در کارگاه‌ها و پروژه های ساختمانی و کاهش هزینه‌های اقتصادی

اسماعیل کناررودی؛ کارشناس ایمنی صنعتی شرکت سیمان شرق(مشهد)

پیشگیری,حوادث,ایمنی,خطر

چکیده:

امروزه در کشور ما پروژه های ساختمانی و عمرانی بسیاری در دست اجرا ا ست که اعتبارشان میلیاردها ریال است. نیروهای انسانی زیادی نیز در این پروژه ها مشغول فعالیتند. بدیهی است این نیروهای انسانی شاغل در پروژه ها با خطرات زیادی مواجه هستند. با توجه به محیطی که پروژه در آن در دست اجراست برای نیروی انسانی پیرامون و شهروندان نیز خطراتی به همراه دارد. بیشتر این خطرها به دلیل کم توجهی یا ساده انگاری یا دانش کم ایمنی و پیشگیری است که موجب حادثه می شود. حجم زیاد خطرات که موجب آسیب پذیری به نیروی انسانی و تلفات جانی و مادی می شود و به تبع آن خسارات مادی و معنوی حاصله از مهمترین ضروریاتی است که توسعه دانش پیشگیری را اجتناب ناپذیر می کند. این مقاله با تعریف پروژه های ساختمانی و مشخص کردن فعالیت های ساختمانی و عمرانی به بررسی برخی عوامل موثر بر ایمنی گارگاه ها شامل عوامل سیاستی و خط مشی، عوامل فرآیند، عوامل انگیزشی و محیط کار پرداخته و به برخی خطرهای پروژه اشاره می کند و در مورد راه های  پیشگیری از آنها مطالبی را ارائه می دهد.

 

واژه های کلیدی: پروژه های ساختمانی، حوادث، ایمنی، خطر، پیشگیری.

 

مقدمه

بخش ساخت یکی ازمهمترین و اشتغال زاترین و در عین حال خطرناکترین  صنایع در کشور محسوب می شود. هر ساله تعداد زیادی از کارگران جانشان را به واسطه کار در محیط های ساخت و ساختمانی از دست می دهند و کارگران زیادی نیز آسیب می بینند.

 

عوامل مؤثر و میزان تاثیر آنها بر ایمنی و سلامت شغلی در کارگاه های ساختمانی در ایران، با توجه به مروری بر ادبیات نظری خصوصا تحقیقات صورت گرفته در سنگاپور و چین و همچنین استفاده از نظرات کارشناسان و متخصصان حرفه ای و دانشگاهی تعدادی از عوامل موثر بر ایمنی کارگاه ها استخراج گردیدند. در این تحقیق ۵ رده کلی مختلف از عوامل شامل عوامل خط مشی، فرآیند، مدیریت، کارکنان و انگیزشی به کار گرفته شد. عامل فرآیند یک عامل تکنیکی است و عوامل دیگر از عوامل سازمانی هستند. عامل فرآیند مربوط به انجام کارها توسط کارکنان در پروژه ها است که گاهی موجب افزایش خطرپذیری می شود. این مقاله با بحث و بررسی نمونه ای موردی و تحلیل آن با نقش عوامل مؤثر مربوط به فرآیند، با رویکرد کاهش خطرپذیری مورد تأکید و توجه بیشتر قرار می گیرد. در پایان هم توصیه هایی را برای دسته بندی فرآیندی ارائه خواهیم داد که در پیشگیری اهمیت دارد.

 

تعریف پروژه های ساختمانی و عمرانی

بطور کلی فعالیت های ساختمانی و عمرانی شامل موارد زیر می باشد:

 

الف: کارهای ساختمانی شامل گودبرداری، ساخت، تغییرات سازه ای، نوسازی،تعمیر، نگهداری، تخریب، تمیز کاری، رنگ کاری و غیره برای تمامی انواع بناها و سازه ها.

 

ب: مهندسی عمران و تاسیسات عمومی  از جمله گودبرداری و ساخت، تغییر ساختار، تعمیر و نگهداری و تخریب تاسیساتی مانند فرودگاه ها، باراندازها، بندرگاه ها، راه های آبی، کارهای سدسازی، راه سازی، ساخت راه آهن ها، پل ها، تونل ها، مجاری فرعی و کارهایی مربوط به تدارکات و خدمات نظیر ارتباطات، زهکشی ها، راه های فاضلابی، تاسیسات آبی و انرژی.

 

ج: نصب وتخریب ساختمان ها و سازه های پیش ساخته و همچنین ساخت قطعات پیش ساخته در محل های ساخت.

 

د: ساخت و نصب تجهیزات نفتی و تاسیسات فرا ساحل در حالی که در روی خشکی ساخته می شوند.

 

از آنجا که فعا لیت های عمرانی بسیار متنوع و پیچیده اند، خطر فراوانی در اینگونه فعالیت ها مشاهده می شود. حال اگر این پروژه های عمرانی در شهر انجام شوند، پیچیدگی های بیشتری می یابند. شهروندان و مسائل اجتماعی و انتظارهای آنان و گروه های ذی نفوذ شهری که رسما یا غیر رسمی در مورد پروژه ها یا تبعات آن حساسند، از مواردی هستندکه پیچیدگی پروژه ها و تبعات حوادث ناشی از آن را در پی دارند. محدودیت فضا از نظر فیزیکی و محیطی که پروژه  در آن اجرا می شود، بر پیچیدگی های اجرا و پیشگیری از حوادث و بر میزان خطر پذیری آن می افزاید. لذا آثار و تبعات عدم رعایت ایمنی و پیشامد حوادث برای گروه های ذینفع بسیار پرهزینه است و گاهی غیر قابل جبران خواهد بود.

 

اداره کل ایمنی و بهداشت حرفه ای آمریکا (OSHA) میزان  مرگ ومیر در بخش ساخت را از سال ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۹ در یک دوره ۵ ساله که شامل ۳۴۹۶ حادثه بوده است را مورد برسی قرار داده است و نتایج آن را بشرح زیر انتشار داده است:

 

۱- تفاوت معنی داری در بین مرگ ومیر در روزهای هفته پیدا نشده ولی درصد مرگ ومیر در روزهای آخر هفته بواسطه ساعت کاری کمتر در این روزها کمتر بود.

 

۲- گروه های سنی بین ۲۵ تا ۴۵ سال بیشترین میزان مرگ ومیر را داشتند و کارگران زیر ۲۵ و کارگران  پیرتر تجربه کمتری نسبت به حادثه داشتند.

 

۳- سقوط از ارتفاع و بلندی بزرگترین علت(۳۳%) تمام مرگ ومیرهای کارهای ساخت بود بعد از آن برخورد با شی، گیر افتادن در داخل یا بین شی، برق گرفتگی به ترتیب ۲۲%، ۱۸% و ۱۷% از سهم مرگ ومیر را تشکیل می دادند.

 

۴- کار روی سقف و داربست محل های عمده مرگ ومیر ناشی از سقوط از ارتفاع بود.

 

۵- تقریبا ۴۰% مرگ ومیر ناشی از سقوط از ارتفاع شامل سقوط از ارتفاع ۳۰ فوت یا ۹ متر بود،۲۵% مرگ ومیر رخ داده بین ۳ متری تا ۶ متر بود.

 

۶- ۷۵% از مرگ ومیر ناشی از برخورد با ماشین شامل تجهیزات سنگین برای ساخت نظیر کامیون، جراثقیل، گریدر یا صاف کن ها بود و بیشتر مرگ ومیرها بواسطه برخورد با مواد به علت هدایت ضعیف بارهای معلق و انبارداری ضعیف مواد بود.

 

۷- ۲۹% مرگ ومیر ناشی از حفر گودال در گودال هایی به عمق کمتر از ۵/۴ متر رخ داد و ۳۸% در گودال هایی با عمق کمتر از ۳ متر رخ داد.

 

۸- ۲۴% از مرگ ومیر ناشی از برق گرفتگی شامل منابع برقی با ولتاژ متجاوز از ۴۸۰ ولت بود.

 

این نتایج حاکی از آن است که بخش ساخت و ساختمان از اهمیت ویژه ای برخوردار است و می توان نتیجه گرفت که جلوگیری از حوادث ساختمانی، قسمتی از منابع مالی و انسانی جامعه را که از عوامل تولید اقتصادی هستند، حفظ می نماید و از فشارها و ناراحتی های روانی کارگران حادثه دیده و خانواده های آنان پیشگیری می کند. از نظر اقتصادی نیز مطالعات نشان می دهند که رعایت ایمنی دارای ارزش اقتصادی است. تحقیق انجام شده توسط ریچارد هیسلوپ نشان می دهد که اگر یک سازمان (شرکت یا بنگاه اقتصادی)  ۳  درصد سود داشته باشد، باید یک سوم یک میلیون دلار خدمات ارائه نماید تا هزینه های ایجاد شده بوسیله یک کارگر ناشی از حادثه را  پرداخت نماید. این هزینه ها شامل۰۰۰ ۵ دلار هزینه مستقیم و۰۰۰ ۵ دلار هزینه غیر مستقیم است. جمع این هزینه ها۱۰۰۰۰ دلار می شود که برای هزینه کردن این مبلغ باید ۳۳۰۰۰۰  دلار خدمات توسط شرکت ارائه شود. «این محاسبه برای شرکتی با ۳ درصد سود بود، حالا برای سودهای مختلف و هزینه های مختلف می توان به جدول زیر مراجعه کرد.

 

جدول ۱- ابعاد اقتصادی حادثه به میزان ارائه خدمات به دلار برای پوشش هزینه‌های حادثه هر کارگر

پیشگیری,حوادث,ایمنی,خطر

بنابراین اگر چه فهم خوبی از گستردگی و الگوی حوادث در صنعت ساختمان در دنیا وجود دارد، ولی بررسی های مختصری با توجه به محدوده کاملی از فاکتورهای مؤثر مدیریتی، کارگاهی و فردی وجود دارد. با این پیش زمینه ما به دنبال شرح گستره ای از فاکتورهای درگیر در حوادث ساختمانی با هدف توضیح فرآیندهای علت و معلولی حوادث شامل سهیم بودن فاکتورهای سیاسی، مدیریتی،کارگاهی و فردی هستیم.

 

مفاهیم و مبانی

ایمنی:در فرهنگ لغات اصطلاح ایمنی به معنی امنیت، آرامش، سلامتی و…. آمده است و از نظر تعریف عبارتست از میزان یا درجه فرار ازخطر.

 

ایمنی عبارت است از:

 

الف) مصون و محفوظ بودن، سلامت و بهداشت کلیه کارگران و افراد متفرقه که به نحوی در محیط کارگاه با عملیات ساختمانی ارتباط دارند.

 

ب) مصون و محفوظ بودن، سلامت و بهداشت کلیه افرادی که در مجاورت یا نزدیکی(تاشعاع موثر)کارگاه ساختمانی، عبورومرور، فعالیت یا زندگی می کنند.

 

ج) حفاظت و مراقبت از ابنیه، وسایل نقلیه، تاسیسات، تجهیزات و نظارت آن در داخل کارگاه ساختمانی یا مجاورت آن.

 

د) حفاظت از محیط زیست در داخل و مجاور کارگاه ساختمانی.

 

حادثه: واقعه برنامه ریزی نشده و بعضا صدمه آفرین یا خسارت رسان که انجام، پیشرفت یا ادامه طبیعی یک فعالیت یا کار را مختل می سازد و همواره در اثر یک عمل یا کار ناایمن یا شرایط ناایمن و یا ترکیبی از آن دو به وقوع می پیوندد.

 

حادثه یک اتفاق یا واقعه ناخواسته و برنامه ریزی نشده ای که در اثر عوامل و شرایط غیرایمن به وجود می آید و منجر به صدمات و خسارت های مالی یا جانی یا خسارت به تجهیزات و محیط زیست می شود.

 

خطر: به شرایطی اطلاق می شود که دارای پتانسیل رساندن آسیب و صدمه بهکارکنان، خسارات به وسایل، تجهیزات، ساختمان ها و از بین بردن مواد یا کاهش قدرت کارآئی در اجرای یک عمل از قبل تعیین شده باشد. خطر منبع یا موقعیت بالقوه برای آسیب به انسان یا خسارت به اموال سازمان می باشد.

 

مطالعات نشان می دهد که دو دسته عمده از خطرات در محوطه های ساخت و ساز اتفاق می افتد، خطر صدمه فیزیکی و خطر بیماری یا خطرات مربوط به سلامت. عوامل خطر صدمه فیزیکی مربوط می شود به فرآیندکارها یا تجهیزات به کار رفته و شرایط آب و هوایی. از جمله این موارد عبارتند از داربست بندی، تجهیزات پرقدرت در دسترس یا تجهیزاتی که با دست راه اندازی و اداره  می شوند؛ پلکان، کارهای سقفی، دستگاه ها و ماشین آلات، خاک برداری و…. خطر بیماری یا خطرات مربوط به سلامت در ساخت و ساز را می توان به گروه های خطرات شیمیایی، فیزیکی و بیولوژیکی دسته بندی کرد.

 

حال به شرح عوامل کلی موثردر میزان  ایمنی کارگاه های ساختمانی می پردازیم.

 

عوامل سیاستی و خط مشی

سیاست ها و قوانین ایمنی تاثیر زیادی بر میزان ایمنی یک کارگاه ساختمانی دارند. قوانین چارچوبی را تشکیل می دهند که سلامت و ایمنی بر اساس آنها کنترل و تنظیم می شود. تمام مدیران پروژه باید از این قوانین و قواعد پیروی و آن را اجرا کنند و برای متخلفان جریمه در نظر گرفته شود. به غیر از ضعف فرهنگ سازمانی در بخش ایمنی همراه با تعاریف ناکارآمد مسئولیت های ایمنی و همچنین دستورالعمل های نامناسب ایمنی؛ نبود سیاست های مناسب هم در زمینه ایمنی منتج به عملکرد ضعیف کارگاه های ساختمانی از لحاظ ایمنی می شود. قوانین و اعمال آنها تأثیر به سزایی بر ایمنی ساخت و ساز دارند. لذا، باید قوانین ایمنی را هنگام طراحی فعالیت های شغلی و تعیین سیاست های شرکت، به طور جدی در نظر گرفت.

 

یکی دیگر از فاکتورهای محرک برای خط مشی و سیاست، تبلیغ و ترویج شناخته شدن ایمنی کارگاه ساختمانی از طریق گواهینامه سیستم مدیریت ایمنی و سلامت شغلی است. این موضوع با اطمینان از اینکه شرکت ها الزامات «برنامه ارزیابی ایمنی و سلامت شغلی» را برآورده می کنند، قابل دستیابی می باشد. هدف اصلی این گواهینامه، تشویق و بهبود در آگاهی از ایمنی، ترویج شیوه های کاری ایمن و بالابردن استانداردهای ایمنی صنعت ساختمان می باشد.

از طرفی دیگر با افزایش اعتماد بر بیمه، پیمانکاران تمایل دارند که مسئولیت خود در پرداخت غرامت را بر عهده شرکت های بیمه گذاشته و توجه کمتری به ایمنی داشته باشند. لذا، از مهیا کردن آموزش مناسب ایمنی در کارگاه و نظارت کافی بر کارگران امتناع می ورزند.

 

عوامل فرآیندی

عامل فرآیند مربوط به فرآیند انجام کارها توسط کارکنان ساختمانی است که ممکن است برای سلامت و ایمنی آن‌ها زیان آور باشد. بعضی از سازمان‌ها و افراد هنگام انجام وظایف و کارهایشان ناخواسته فعالیت های خطرناک انجام می دهند. نکته اصلی برای مدیریت عوامل فرایندی توجه به کارایی کنترل بر تعداد زیادی از مدیران پروژه‌ها و مجریان و پیمانکاران کارگاه های ساختمانی است زیرا فعالیت‌های متنوع و گوناگون در ساختمان سازی بسیار زیاد است و در نتیجه مجریان این فعالیت‌ها نیز متنوع می باشند.

 

در پروژه‌های شهری چون طرف‌های درگیر با پروژه زیادند، احتمال وقوع حوادث نیز افزایش می‌یابد، زیرا احتمال عدم ارتباطات و هماهنگی و کنترل افزایش می‌یابد. حتی ممکن است طرف‌های مذکور تمام مسئولیت‌های خود را به پیمانکاران فرعی یا سیستم‌های زیرمجموعه محول کنند، بدون این‌که مطلع باشند که آن‌ها قادر به مهیا کردن یک محیط کاری ایمن هستند.

 

روش‌های گوناگون ساخت‌وساز نیاز به استانداردها و انتظارات ایمنی مختلفی دارند. ازجمله این استانداردهای فنی،آئین‌نامه ساختمان‌های بتنی ایران است. عدم رعایت این استانداردها نیز به بروز حادثه منجر می‌شود.

 

حوادث در کارگاه‌های ساختمانی به‌علل مختلفی بستگی دارد؛ مانند کار در ارتفاع (برج‌های بلند، برج میلاد و …)، برخورد با اشیا یا افتادن بر روی اشیا، کار در نور کم (بتن‌ریزی در شب در شبکه‌های آرماتوربندی‌شده در ارتفاع)، مدفوع شدن به‌علت ریزش زمین هنگام کندن گودال (معمولا‌ ناشی از عدم رعایت شیب مناسب در خاکبرداری و بیشتر در زمین‌های ناپایدار)، سقوط داربست و سکوهای کاری آن‌ها، هنگام بالابردن اشیا، برق‌گرفتگی، آتش‌سوزی، نبود مسیرهای دسترسی مناسب و آموزش و تحصیلات نامناسب، به‌علاوه، استفاده از ابزار و تجهیزات نامناسب نیز سبب حوادث می‌شود. ارتباطات مناسب و انتقال اطلاعات بین مدیریت و کارکنان منجر به بهتر شدن استانداردهای ایمنی و بهبود در دستیابی به سیاست‌ها و خط‌مشی‌های ایمنی است.

 

یکی دیگر از فعالیت‌های مربوط به فرایند، مثل کارکردن با مواد خطرناک مانند زباله‌های شیمیایی و سمی است که می‌توانند باعث خطر شوند. لذا،کارکنان باید آموزش‌های مناسب را دیده باشند و اطلاعات مناسب درباره انواع مواد شیمیایی داشته باشند که با آن کار می‌کنند و همچنین تجهیزات محافظتی موردنیاز نیز برای آن‌ها تدارک شده باشد.

  

عوامل انگیزش

در دنیای پیشرفته امروز که مملو از اطلاعات، تازه‌های تکنولوژیک و رقابت تنگاتنگ شرکت‌هاست، توجه به جنبه‌های انسانی برای پیشبرد اهداف جایگاه ویژه‌ای را به‌خود اختصاص داده است و در این بین مسائل انگیزشی به‌عنوان یکی از پارامترهای تأثیر‌گذار بر عملکرد افراد مطرح است.

 

انگیزش عبارتست از مجموعه ای از نیروها که موجب می شود اشخاص به شکل های مختلف رفتار نمایند. به عبارت ساده تر: حالتی در افراد که آنان را به انجام رفتار و عمل خاصی متمایل نماید. انگیزش با یک نیاز آغاز می شود. اشخاص راه های ارضاء نیازهایشان را جستجو و سپس متناسب با آن رفتار می کنند. عملکرد ناشی از این رفتار، مجموعه ای از پاداش ها و تنبیه ها را به همراه خواهد داشت.

 

انگیزش در کاهش میزان خطرپذیری و پیشگیری و میزان ایمنی نقش اساسی دارد. با وجود این برخی عوامل شخصیتی و اخلاقی در رابطه با حوادث نقش مهمی را ایفا می کنند. لذا، توجه به عوامل انگیزشی کارکنان و نیازهای آنها و توجه به تفاوت های فردی هر یک از کارکنان یکی از مهمترین عواملی است که در بهره وری نیروی انسانی می توان به آن دست یافت و یکی از شرایط مهم و اساسی برای رسیدن به هدف در هر کاری برانگیختن و ایجاد انگیزه در افرادی است که آن کار را انجام می دهند. عوامل مؤثر بر سطح انگیزش و افزایش کارایی در سازمان ها و پروژه های ساختمانی و … عبارتند از:

 

  • ۱-  حقوق و دستمزد

۱-۱- متناسب‌بودن حقوق دریافتی با نیازهای زندگی ۱-۲- متناسب بودن حقوق دریافتی با میزان و نوع کار  ۱-۳- متناسب ‌بودن مزایای دریافتی با میزان فعالیت 

 

  • ۲-  خط‌مشی محیط

 ۲-۱- روشن و واضح بودن قوانین و مقررات  ۲-۲- متناسب بودن انتظارات مسئولین از شما ۲-۳- متناسب و روشن بودن وضعیت تشویق و تنبیه

 

  • ۳- ارتباط

 ۳-۱- نحوه ارتباط مسئولین با شما ۳-۲- نحوه ارتباط شما با سایر کارکنان ۳-۳- نحوه ارتباط مدیریت با شما ۳-۴- نحوه ارتباط همکارانتان با یکدیگر

 

  • ۴- امنیت شغلی

۴-۱- رعایت عدالت و عدم‌تبعیض بین کارکنان از طرف مدیران ۴-۲- وجود امکانات برای پیشگیری از حوادث شغلی ۴-۳- وجود امکانات مناسب استفاده از بیمه و بازنشستگی۴-۴- میزان ثبات شغلی افراد

 

  •  ۵-  شرایط فیزیکی محل کار

 ۵-۱- وجود تجهیزات و امکانات و ابزار کار مناسب ۵-۲- وجود امکانات رفاهی

 

  • ۶ –  نحوه سرپرستی و نظارت

۶-۱- دسترسی راحت به مدیران در موقع لزوم ۶-۲- نحوه نظارت مستقیم مدیران بر کار ۶-۳- نحوه نظارت غیرمستقیم مدیران بر کار ۶-۴- نحوه ارزشیابی مدیران از کار ۶-۵- شیوه سرپرستی و هدایت مدیران

 

  • ۷-  شناخت و قدردانی

۷-۱- حمایت از متخصصان۷-۲- درصورت ارائه کاری با ارزش از طرف همکاران مورد قدردانی قرار‌گیرید۷-۳- درصورت ارائه کاری با ارزش از طرف مدیران مورد قدردانی و پاداش معنوی قرار ‌گیرید

 

  • ۸-  پیشرفت و توسعه شغلی

۸-۱- وجود امکان ارتقا و پیشرفت شغلی ۸-۲- امکان ادامه تحصیل۸-۳- میزان امکانات شرکت در سمینارها و کنفرانس‌ها

 

  • ۹- مسئولیت شغلی

۹-۱- وجود آزادی ابراز نظر و دادن مسئولیت۹-۲- پذیرش پیشنهادات و نظرات شما و استفاده از آنها در تصمیم‌گیری‌ها

 

  • ۱۰- موقعیت شغلی

۱۰-۱- امکان ارتقا به رده‌های بالاتر شغلی.

 

آگاهی از چگونگی تفاوت افراد می تواند به مدیر کمک کند تا کارکنان خود را بهتر بشناسند و در نتیجه اقداماتی انجام دهد که هدف از آن فراهم آوردن واجبات ارضای نیاز کارکنان باشد با در نظر گرفتن این که برخی از کارکنان برای مشاغل فروش، تعدادی برای مشاغل عملیاتی وگروهی برای مشاغل تحقیقاتی مناسبترند،آگاهی از این تفاوت ها در تصمیم گیری مربوط به سازماندهی یعنی اینکه چه کسی را به چه شغلی باید گمارد می تواند مفید باشد.

 

محیط کاری

محیط کاری یکی از مهم‌ترین مواردی است که در افزایش میزان خطرپذیری نقش دارد. در محدوده‌ای که پروژه در آن انجام می‌شود و در ارتباط با محیط کارگاه، لازم است که موارد زیر برای ایمنی شاغلان مورد توجه قرار گیرد؛ شرایط سوراخ‌ها و بازشوها برای جلوگیری از سقوط، منظم و مرتب بودن کارگاه، منظم کردن خرده‌ها و نخاله‌های جمع‌آوری شد. در پروژه‌های مسکن علاوه بر این موارد، باید به مسائل ناشی از محیط شهری و بناهای مجاور نیز توجه نمود.

 

پروژه‌های زیرزمینی نیز ارتباط زیادی با مسائل ژئوتکنیک دارد. مثلا در این پروژه‌ها باید مسائل ناشی از ریزش را مورد توجه قرار داد، پیشگیری در این پروژه‌ها در سه مرحله قابل توجه است:

 

– در حین شروع پروژه؛ کوتاه‌مدت

 

– در حین انجام عملیات با دستگاه‌های دارای ارتعاش؛ میان‌مدت

 

– پس از انجام پروژه و در حین بهره‌برداری؛ درازمدت بر این اساس باید برنامه جامعه ایمنی در این پروژه‌ها را براساس متغیر اصلی زمان تدوین نمود و دستور‌العمل‌های انتخاب روش اجرایی پروژه، تعمیر و نگهداری و آزمایش‌های دوره‌ای را موردتوجه قرار داد.

 

براساس آمارهای موجود در پروژه‌هایی که در ارتفاع انجام می‌شود، مسائلی ازجمله داربست‌بندی و سقوط افراد یا اشیا بر روی افراد، یک مساله جدی است. از جمله این پروژه‌ها ساختمان‌های بلند‌مرتبه، برج‌های مخابراتی و تلویزیونی و دکل‌ها است.

 

کار در شب یا در نور کم نیز یکی از دیگر عواملی است که در شب و حتی در پروژه‌های ساده شهری می‌تواند به حادثه بینجامد. درنظر گرفتن افراد آموزش دیده نه تنها موجب افزایش هزینه نمی‌شود، بلکه موجب پیشگیری از بروز حادثه و مانع از توقف کار و تاخیر پروژه نیز می‌گردد.

 

بنابراین، برای اجرای پروژه شهری در شب، باید نفراتی را با تجهیزات مخصوص برای جلب‌توجه و مواظبت دیگران در نظر گرفت.

 

نتیجه‌گیری

باتوجه به اهمیت ریسک در پروژه ‌های شهری، تدوین استاندارد‌ها و دستور‌العمل‌های کامل برای این پروژه‌ها ضروری است. این دستور‌العمل‌ها باید هم برای انواع پروژ‌ها و هم به‌صورت منحصر‌به‌فرد برای هر پروژه، برای هنگام ساختن و برای دوره بهره‌برداری تنظیم و تدوین شود و مهم‌تر آن که بر اجرای آن‌ها نیز نظارت شود.

 

از آن‌جا که عوامل فرایندی، نقش موثری در پیشگیری دارند، باید به این مورد بیشتر دقت نمود. روش‌های اجرایی پروژه‌ها باید با ملاحظات ایمنی تعیین شود.

 

عدم مطالعه کارشناسی در تدوین روش اجرایی، یکی از مهم‌ترین مواردی است که به حادثه می‌انجامد. محاسبه استاتیکی و دینامیکی برای داربست‌بندی، تیرک‌ها، نگهدارنده و محاسبات ژئوتکنیکی برای تعیین شیب‌بندی ترانشه‌ها و خاک‌برداری‌ها و خاکریزی‌ها باید به‌عنوان یک ضرورت مطرح باشد.

 

توجیه مهندسان طراحی و اجرایی در پروژه‌ها هم برای کاهش ایمنی نقش موثری دارد. باید در زمینه پروژه‌های شهری دوره‌های ویژه‌ای را طراحی نمود و مورد نظر قرار داد. توجه به عوامل انگیزشی کارکنان و نیازهای آنها که در پیشگیری وکاهش خطرپذیری و همچنین بهره وری نیروی انسانی نقش اساسی دارد بر عهده مدیران و مهندسان است. در پایان نیز باید عنوان کرد که افزایش روز افزون کارگاه های ساختمانی به نظارت جدی و دقیق دستگاه ها اجرایی مرتبط با کارگاه های ساختمانی را می طلبد.

 

منابع:

ابراهیم زاده ص، ۱۳۸۸، کاهش هزینه های اقتصادی پروژه ها با پیشگیری از حوادث، ماهنامه اندیشه‌گستر سایپا، شماره ۸۸.

محمد فام ا، ۱۳۸۶، مهندس ایمنی، چاپ چهارم، فن آوران، ص ۵.

مبحث ۱۲مقررات ملی ساختمان، ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا، دفتر تهیه و تدوین مقررات ملی ساختمان، چاپ سوم.

سوادکوهی فر س، ۱۳۸۶، مبانی مدیریت پروژه های عمرانی – شهری و بحرانی.

لاهیجانیان همایون، ۱۳۸۴، سیستم های ایمنی، چاپ سوم، مرکز انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران.

بر گرفته از: نشریه پیام ایمنی

23

روابط عمومی سلامت پیشرو ایمن سپاهان

۰۰/۱۲/۲۶